Çalışma Dünyası
Giriş Tarihi : 20-04-2020 21:32   Güncelleme : 02-05-2020 19:50

Koranavirüs Sebebiyle Fesih Yasağı Nedir?İşçi ve İşverenin Yasal Hakları Nelerdir?

Koranavirüs Sebebiyle Fesih arama motorlarında yer alan Fesih Yasağı Nedir?İşçi ve İşverenin Yasal Hakları Nelerdir?Koranavirüs Sebebiyle Fesih Yasağının İstisnası,Koronavirüs Sebebiyle Fesih Yasağının Süresi detayı Covid-19 salgınının ekonomik ve sosyal yaşama etkisinin detayı haberimizde..

Koranavirüs Sebebiyle Fesih Yasağı Nedir?İşçi ve İşverenin Yasal Hakları Nelerdir?

İŞ SÖZLEŞMELERİNİN FESHİNİN ÜÇ AY SÜREYLE YASAKLANMASINA İLİŞKİN KANUN YÜRÜRLÜĞE GİRDİ

Kanun’la getirilen düzenlemelerden birisi de her türlü iş sözleşmesinin işveren tarafından feshedilmesinin üç ay süreyle yasaklanmasıdır.

7244 sayılı Kanun’un 9. maddesiyle 4857 sayılı İş Kanunu’na eklenen geçici 10. maddenin birinci fıkrasıyla, her türlü iş veya hizmet sözleşmesinin üç ay süreyle işveren tarafından feshedilemeyeceğine ilişkin düzenlemeler yapılmıştır. Öncelikle belirtmek gerekir ki, maddede öngörülen fesih yasağı sadece işverenler yönünden geçerli olup işçiler açsından bir fesih yasağı söz konusu değildir.

Maddenin birinci fıkrasında 4857 sayılı İş Kanunu’nu kapsamında olup olmadığına bakılmaksızın “her türlü iş veya hizmet sözleşmesi”nin İş Kanunu’nun 25/1-II maddesinde ve diğer kanunların ilgili hükümlerinde yer alan “ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan haller ve benzeri sebepler dışında” işveren tarafından feshedilemeyeceği kurala bağlanmıştır. Bu bağlamda, işverenin İş Kanunu’nun 25/1-I maddesinde öngörülen sağlık sebeplerine; 25/1-III. maddesinde öngörülen zorlayıcı sebeplere ve son olarak da 25/1-IV. maddesinde öngörülen işçinin gözaltına alınması veya tutuklanması halinde devamsızlığın 17. maddedeki bildirim süresini aşması nedenlerine dayalı olarak iş akdi feshedilemeyecektir.

Fıkra uyarınca, 4857 sayılı Kanun’a tabi olunan iş sözleşmeleri veya Türk Borçlar Kanunu’na tabi hizmet sözleşmelerinin tamamı fesih yasağı kapsamında kalmaktadır.  Ancak, fıkrada yer verilen “her türlü” ibaresinin, özellikle uygulamada joker iş sözleşmesi olarak da adlandırılan ve 4857 sayılı İş Kanunu’nun 11/1. maddesinde düzenlenen belli bir olgunun (hastalık, hamilelik veya herhangi başka bir durum gibi) ortaya çıkması gibi objektif koşullara bağlı olarak akdedilen belirli süreli iş sözleşmeleri niteliğinde bulunan iş sözleşmeleri açısından bazı sorunlar içerdiği düşünülmektedir. Bilindiği üzere, İş Kanunu’nun 11. maddesinde düzenlenen belirli süreli iş sözleşmeleri, sürenin sonunda bir fesih bildirimi ve başta kıdem tazminatı olmak üzere herhangi bir tazminat ödenmeksizin kendiliğinden sona eren bir iş sözleşmesi türüdür[1]. Fıkrada geçen “her türlü” ibaresinin bu tür belirli iş sözleşmelerini de kapsadığının kabul edilmesi durumunda, örneğin iki günlük hastalık iznine ayrılan işçi yerine sadece iki günlüğüne yapılan belirli bir iş sözleşmesinin üç ay süreyle devam etmesi gibi bir sonuç ortaya çıkabilecektir.

Fesih Yasağının Süresi

Kanaatimizce, maddeyle getirilen düzenleme, belirli süreli iş sözleşmeleri üzerinde sınırlı bir etkiye sahip olacaktır. Zira, maddenin birinci fıkrasında her türlü iş veya hizmet sözleşmesinin “işveren tarafından feshedilemeyeceği” açıkça ifade edilmiştir. İş sözleşmesi veya hizmet sözleşmesini sona erdiren halleri fesih ve fesih dışında sona erme halleri olmak üzere iki grup altında toplamak mümkündü. Bir başka ifadeyle, iş sözleşmesi fesihle veya fesih dışında bir nedene dayalı olarak sonlandırılabilir. İş akdini fesih dışında sona erdiren haller; tarafların anlaşması (ikale), belirli sürenin sona ermesi ve işçinin ölümüdür. Fıkrada getirilen fesih yasağı, iş akdinin fesihle sona erdirilebildiği iş sözleşmeleri açısından uygulanma kabiliyetine sahiptir. Bu bağlamda, maddede geçen “işveren tarafından feshedilememesi”,  belirli süreli iş sözleşmeleri açısından, belirli süreli iş sözleşmesinin süresinden önce ve işçinin ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan haller ve benzeri sebepler dışında işveren tarafından feshedilmek istenmesi durumunda söz konusu olabilecektir. Ancak, bu durumdaki fesih yasağı her halükarda sürenin sonuna kadar geçerli olacak olup sürenin sona ermesi ile sözleşme kendiliğinden sona erecektir. Buna karşılık, belirli iş sözleşmesinin süresinden önce fesih edilmemesi durumunda, iş sözleşmesi sürenin sona ermesiyle kendiliğinden sona ereceğinden ve ortada bir fesih durumu söz konusu olmadığından, bu halde fesih yasağının uygulanması mümkün olmayacaktır. Bu durumu bir örnekle açıklamak gerekirse, örneğin bir işyerinde sürekli işçi olarak çalışan A’nın hastalanıp 01.04.2020 tarihinden itibaren 1 ay doktor raporu alarak geçici olarak işinden ayrılması üzerine A’nın yerine ve O’nun hastalık süresinin sona ereceği 30.04.2020 tarihine kadar kendisiyle belirli süreli iş sözleşmesi yapılan B’nin iş akdi, 01.04.2020 tarihinde kendiliğinden sona erecek olup 7244 sayılı Kanun’da öngörülen fesih yasağı bu işçi için söz konusu olmayacaktır. Buna karşılık, işveren B’nin iş sözleşmesini 01.04.2020 tarihinden önce, işçinin ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan haller ve benzeri sebepler dışında bir nedene dayalı olarak feshetmek istemesi durumunda, 7244 sayılı Kanun’da öngörülen fesih yasağı nedeniyle iş akdini 01.04.2020 tarihine kadar feshedemeyecektir.

Diğer taraftan, aksinin kabul edilmesi durumunda, örneğin asıl işçinin yerine geçici süreyle işe alınan işçinin iş sözleşmesinin feshedilememesi halinde asıl işçinin işine başlayamama gibi bir sonuç ortaya çıkacaktır ki böyle bir durumun kanunun yasalaştırma amacıyla da bağdaşmayacağı her türlü şüpheden varestedir.

Sonuç olarak, maddede öngörülen fesih yasağının, iş veya hizmet sözleşmesinin fesihle sona ermesine ilişkin hallerde uygulanması gerektiğini; joker işçi çalıştırılması olarak adlandırılan belirli süreli iş sözleşmelerinin ise kural olarak fesih yasağına tabi olmadığını, bununla birlikte belirli süreli iş sözleşmesinin sürenin sona ermesinden önce ve işçinin ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan haller ve benzeri sebepler dışında bir nedene dayalı olarak feshedilmek istenmesi durumunda işverenin sürenin sonuna kadar bu fesih hakkını kullanamayacağını düşünmekteyiz.

Koranavirüs Sebebiyle Fesih Yasağının İstisnası

Maddenin birinci fıkrasında, fesih yasağının istisnasına yer verilmiştir. Buna göre, iş sözleşmesinin İş Kanunu’nun 25. maddenin birinci fıkrasının (II) numaralı bendinde ve diğer kanunların ilgili hükümlerinde yer alan ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan haller ve benzeri sebeplerle feshedilmesi durumunda, fesih yasağı uygulanmayacaktır. Bir başka ifadeyle, feshin ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan haller dışındaki bir nedene dayalı olarak feshedilmek istenmesi durumunda, fesih yasağı devreye girecektir.

Fesih Yasağına Aykırılığın Yaptırımı

Koronavirüs Sebebiyle Fesih Yasağının Süresi

Maddenin birinci fıkrasında fesih yasağının maddenin yürürlüğe girdiği 17.04.2020 tarihinden itibaren üç ay süreyle uygulanacağı hükmüne yer verilmiştir. Maddenin üçüncü fıkrasında, bu üç aylık sürenin Cumhurbaşkanı kararıyla altı aya kadar uzatılabileceği de ifade edilmiştir.

Koronavirüs Sebebiyle Fesih Yasağına Aykırılığın Yaptırımı

Maddenin üçüncü fıkrasında fesih yasağına aykırı hareket etmenin yaptırımı hükme bağlanmıştır. Buna göre, bu madde hükümlerine aykırı olarak iş sözleşmesini fesheden işveren veya işveren vekiline, sözleşmesi feshedilen her işçi için fiilin işlendiği tarihteki aylık brüt asgari ücret tutarında idari para cezası verilir.

7244 Sayılı Kanunla ilgili yazı dizimiz Av.Hüseyin Kaya öncülüğünde devam edecektir