Advert

Belediye Şirketlerine Geçecek Taşeron İşçiler İlave Tediye Alacak mı?

Belediye şirketlerindeki taşeron işçiler ile diğer kamu kuruluşlarındaki taşeron işçilerin kadroya geçirilmesindeki kategorik ayrım, işçilerin elde edeceği mali ve sosyal haklarda da ayrım yaşanacağı tartışmasına yol açmaktadır

Belediye Şirketlerine Geçecek Taşeron İşçiler İlave Tediye Alacak mı?

Belediye Şirketlerine Geçecek Taşeron İşçiler İlave Tediye Alacak mı?

Ali Hikmet UĞURLU
Kamu İhale Mevzuatı Uzmanı

Taşeron işçilerin kadroya geçirilmesinde iki temel işçi kategorisi söz konusudur.

Birinci kategori; genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri, özel bütçe kapsamındaki idareler, düzenleyici ve denetleyici kurumlar, Sosyal Güvenlik Kurumları ile KHK ekinde listesi bulunan diğer özel bütçeli kuruluşlardaki işçilerdir. Bu kapsamdaki yaklaşık 450 bin işçi, doğrudan sürekli işçi kadrosuna geçirilerek 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 4/D maddesi kapsamında istihdam edilecektir.

Makalenin PDF halini indirmek için buraya tıklayınız

İkinci kategoride ise İl Özel İdareleri, belediyeler ile bağlı kuruluşları ve mahalli idare birliklerinde çöp toplama, temizlik, park ve bahçe işlerinde çalışan alt işveren işçileri ile personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihaleleri ile alt işveren işçisi olarak çalışan işçiler bulunmaktadır. Bu kapsamda da yaklaşık 400 bin işçi, Belediye İktisadi Teşekkülleri dediğimiz şirketler bünyesine alınacak ve taşeron firmalar aradan çıkarılacaktır. Bu işçiler doğrudan belediyenin işçisi olmayacak, ancak belediye şirketinde yine işçi statüsünde çalıştırılacaktır. İl özel idarelerinde çalışan taşeron işçiler de varsa mevcut şirketlerde, yoksa yeni şirket kurularak buralarda istihdam edileceklerdir.

Belediye şirketlerindeki taşeron işçiler ile diğer kamu kuruluşlarındaki taşeron işçilerin kadroya geçirilmesindeki kategorik ayrım, işçilerin elde edeceği mali ve sosyal haklarda da ayrım yaşanacağı tartışmasına yol açmaktadır. Bu noktada en temel tartışma konusu, belediye şirketlerine geçirilecek olan taşeron işçilerin ikramiye olarak bilinen “ilave tediye” alıp alamayacağıdır.

İlave tediye alacağının kapsamı, yararlanacaklar, yararlanma şartları, miktarı ve ödeme zamanı 6772 sayılı Devlet ve Ona Bağlı Müesseselerde Çalışan İşçilere İlave Tediye Yapılması Hakkındaki Kanun ile düzenlenmiştir.

 

(İlave tediye ücretinin ne olduğu ve 2018 yılında ödenecek brüt/net ilave tediye ücretleri hakkında detaylı bilgi için yandaki yazımıza göz atabilirsiniz)

Kanununun ilgili maddesi şöyledir;

Umumi, mülhak ve hususi bütçeli dairelerle mütedavil sermayeli müesseseler, sermayesinin yarısından fazlası Devlete ait olan şirket ve kurumlarla belediyeler ve bunlara bağlı teşekküller, 3460 ve 3659 sayılı kanunların şümulüne giren İktisadi Devlet Teşekkülleri ve diğer bilcümle kurum, banka, ortaklık ve müesseselerinde müstahdem olanlardan İş Kanununun şümulüne giren veya girmiyen yerlerde çalışmakta olan ve İş Kanununun muaddel birinci maddesindeki tarife göre işçi vasfında olan kimselere, ücret sistemleri ne olursa olsun, her yıl için birer aylık istihkakları tutarında ilave tediye yapılır”

Kanun maddesine bakıldığında Belediye şirketlerinin bu kapsam içinde yer alıp almadığı konusunda bazı tereddütler olduğu görülmektedir. Belediye şirketlerinin 6772 sayılı Kanuna girip girmediği konusunda çeşitli Yargıtay kararlarını incelediğimizde ise;

Yargıtay 7. Hukuk Dairesi,  2016/17862 E. ,  2016/19397 K.

(…)

Somut olayda, davacı vekili davacının çalıştığı şirketin … Büyükşehir Belediyesine ait bir şirket olduğunu, 6772 sayılı Kanun kapsamında kaldığını ve ilave tediye ödenmesi gerektiğini iddia etmiştir. Davalının da kabulünde olduğu üzere davalı şirket %99,99 hissesi … Büyükşehir Belediyesi’ne ait bir belediye şirketidir. Bu nedenle şirketin 6772 sayılı Kanun kapsamında kaldığı açıktır. Bu itibarla ilave tediye ücretinin hesaplanarak hüküm altına alınması gerekir

Yukarıdaki Yargıtay kararının tam metni için buraya tıklayınız

Yargıtay 7. Hukuk Dairesi yukarıdaki kararında belediye şirketlerinin 6772 sayılı Kanun kapsamında kaldığını ve 52 yevmiye üzerinden ilave tediye ödenmesi gerektiğini ifade etmiştir.

Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, 2014/21336 E., 2015/1391 K. sayılı ve sonraki pek çok Yargıtay kararına da emsal teşkil eden bir diğer kararında;

“(…) İlave tediye alacağının kapsamı, yararlanacaklar, yararlanma şartları, miktarı ve ödeme zamanı 6772 sayılı Devlet ve Ona Bağlı Müesseselerde Çalışan İşçilere İlave Tediye Yapılması Hakkındaki Kanun ile düzenlenmiştir. Kanunun 1 inci maddesinde, Devlet ve ona bağlı kurumların hangileri olduğu, ayrıca yararlanacak kişiler açıkça belirtilmiştir.
Buna göre;
A. İşveren kapsamı yönünden Devlete ve ona bağlı olmak üzere,
1. Genel, katma ve özel bütçeli daireler,
2. Sermayesi değişen kurumlar,
3. Sermayesinin yarısından fazlası Devlete ait olan şirket ve kurumlar ve bunlara bağlı kuruluşlar,
4. Belediyeler ve belediyelere bağlı kuruluşlar, 
5. 3460 ve 3659 sayılı Kanun kapsamına giren, sermayesinin tamamı Devlete ait olan veya bu sermeye ile kurulan iktisadi Devlet kuruluşları,
3460 sayılı Kanun bugün itibari ile yürürlükte olan bir kanun değildir. 3659 sayılı Kanun ise, banka ve Devlet kurumlarında çalışan memurların aylıkları ile ilgili düzenleme getirmiş ve halen yürürlüktedir. Bu Kanun’un 1. maddesinde, kapsama dahil kurumlar daha ayrıntılı açıklanmıştır.
Yukarıda belirtilen kurumlarca, sermayesinin yarısından fazlasına iştirak suretiyle kurulan kuruluşlar ve bunların aynı nispette iştirakleriyle vücut bulan kurumlar, ticaret ve sanayi odaları ve borsalar veya satın alınıp belediyelere bağlanan müesseseler de Kanun kapsamına alınmıştır.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanununda, merkezi yönetim kapsamındaki kamu idareleri, sosyal güvenlik kurumları ve mahalli idarelerden oluşan genel yönetim kapsamındaki kamu idareleri ekli cetvellerde sayılmıştır. Bu cetvellerde Genel Bütçe Kapsamındaki Kamu idareleri, Özel Bütçeli İdareler, Düzenleyici ve Denetleyici Kurumlar ve Sosyal Güvenlik Kurumlarında çalışanların kanun kapsamında olduğunun kabulü gerekir.
Sonuç itibari ile kapsam bakımından, Devlet tarafından yasa ve yasanın verdiği yetki ile idari işlemle kurulan ve kamusal yetki ve ayrıcalıklardan yararlanan kamu tüzel kişilikleri ve bunlara bağlı kuruşlarda iş sözleşmesi ile çalışanlara uygulanacağı görülmektedir”

denilmektedir. Yargıtay 7. Hukuk Dairesinin kararında ilave tediye bakımından önemli bir tespit daha yapmaktadır;

 “(…) İşçi yönünden kapsama gelince:

İş Kanunu kapsamına girsin girmesin, yukarda belirtilen Devlet ve ona bağlı kurumlarda İş Kanunu’nun 1. maddesindeki tanıma göre, işçi sayılan herkes bu alacaktan yararlanacaktır. Kanun, 4857 ve 1475 sayılı İş Kanunu’ndan önceki İş Kanununa atıfta bulunmuştur. 4857 sayılı İş Kanunu işçi tanımına 2. maddesinde yer vermiştir. Buna göre “bir iş sözleşmesine dayanarak çalışan gerçek kişiye işçi” denir. O halde bir iş sözleşmesine dayanarak, yukarıda belirtilen kurumlarda çalışan her işçiye ilave tediye ödemesinin yapılması gerekir”

Yargıtay kararına konu olan somut olayda, yerel mahkeme, davalının özel hukuk tüzel kişisi olduğu bu nedenle davacının ilave tediye ödenmesinden faydalanamayacağı sonucuna varmış ise de Yargıtay 7. Hukuk Dairesi bu kararı bozmuş ve 6772 sayılı Kanunda Belediyeler ve Belediyeye bağlı kuruluşların kanun kapsamında değerlendirileceği belirtilmiştir.

“(…) Davalı şirketin %30 ortağı Bursa Büyükşehir Belediyesi, %20 ortağı Osmangazi Belediye Başkanlığı, %20 ortağı Yıldırım Belediye Başkanlığı, %2.8 ortağı Nilüfer Belediye Başkanlığı, %27,2 ortağı Buski Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğüdür. Bu nedenle davalı şirket 6772 sayılı Kanun kapsamında değerlendirilmeli ve davacının hak kazandığı ilave tediye alacağı tespit edilerek hüküm altına alınmalı iken yazılı gerekçe ile davanın reddine karar verilmiş olması hatalı olup bozma nedenidir”

Yukarıdaki Yargıtay kararının tam metni için buraya tıklayınız

(2 Şubat 2018 tarihinde eklenmiştir) Yargıtay’ın çok uzun yıllardır devam eden içtihadı, pek çok kararda tekrarlandığı üzere taşeron şirket işçilerin kamu kurumu işçisi sayılması ve bu kişilere ilave tediye ödenmesi yönündedir. Ancak Yargıtay 22. Hukuk Dairesi, 13.06.2017 tarihli kararında, önceki kararların dışına çıkarak belediye şirket işçisine ilave tediye verilmemesi yönünde karara imza atmıştır. İlgili kararda;

“(…) Belediyelerin hissedarı olduğu şirketler ise, Ticaret Kanunu hükümlerine tabi, belediyeden ayrı ve bağımsız özel hukuk tüzel kişiliğine sahip olduğundan, bu şirketlerin belediyeye bağlı teşekkül sayılması mümkün değildir. Anılan maddede, sermayesinin yarısından fazlası Devlete ait olan şirketlerin kanun kapsamında olduğu açıkça belirtilmiş olmasına rağmen, madde metninde sermayesi belediyeye ait olan şirketlere yer verilmemesi kanun koyucunun tercihidir. Keza, 1580 sayılı Belediye Kanunu’nun, 15.07.1934 tarihinde yürürlüğe giren 2571 sayılı Kanun’la değişik 19. maddesi hükmünde, belediyelerin iştirak edecekleri şirketler ifadesine açıkça yer verilmiş olduğu halde, bu tarihten sonraki bir tarih olan 11.07.1956 tarihinde yürürlüğe giren 6772 sayılı Kanun’da, belediyelerin hissedarı olduğu şirketlerden bahsedilmemiş olması da bu durumun bir göstergesidir. Dolayısıyla, 6772 sayılı Kanun’un 1. maddesindeki, belediyeye bağlı teşekkül ifadesinden, kanun koyucunun, belediyelerin hissedarı olduğu şirketleri kastettiği söylenemez. Anılan sebeplerle, belediyelerin hissedarı olduğu şirketler 6772 sayılı Kanun kapsamında bulunmadıklarından, davalı şirket ilave tediye ödemekle yükümlü değildir.  Belediyelerin hissedarı olduğu şirketler ise, Ticaret Kanunu hükümlerine tabi, belediyeden ayrı ve bağımsız özel hukuk tüzel kişiliğine sahip olduğundan, bu şirketlerin belediyeye bağlı teşekkül sayılması mümkün değildir. Anılan maddede, sermayesinin yarısından fazlası Devlete ait olan şirketlerin kanun kapsamında olduğu açıkça belirtilmiş olmasına rağmen, madde metninde sermayesi belediyeye ait olan şirketlere yer verilmemesi kanun koyucunun tercihidir. Keza, 1580 sayılı Belediye Kanunu’nun, 15.07.1934 tarihinde yürürlüğe giren 2571 sayılı Kanun’la değişik 19. maddesi hükmünde, belediyelerin iştirak edecekleri şirketler ifadesine açıkça yer verilmiş olduğu halde, bu tarihten sonraki bir tarih olan 11.07.1956 tarihinde yürürlüğe giren 6772 sayılı Kanun’da, belediyelerin hissedarı olduğu şirketlerden bahsedilmemiş olması da bu durumun bir göstergesidir. Dolayısıyla, 6772 sayılı Kanun’un 1. maddesindeki, belediyeye bağlı teşekkül ifadesinden, kanun koyucunun, belediyelerin hissedarı olduğu şirketleri kastettiği söylenemez.
Anılan sebeplerle, belediyelerin hissedarı olduğu şirketler 6772 sayılı Kanun kapsamında bulunmadıklarından, davalı şirket ilave tediye ödemekle yükümlü değildir. (…)” denilmektedir.

Yukarıdaki Yargıtay kararının tam metni için buraya tıklayınız

Ancak Yargıtay’ın güncel pek çok kararında, taşeron şirket işçilerini, belediye ve kamu kurumu işçisi kabul ettiği ve bunlara ilave tediye dahil haklarının ödenmesi gerektiğine yönünde hüküm verdiği ortadayken, belediyelerin işlerini yaptığı ve maaşlarını belediyelerden aldıkları açık olan belediye şirket işçilerini, ilave tediyeden mahrum bırakmaya yönelik yukarıdaki kararı, önceki kararlarıyla ve genel Yargıtay içtihatlarıyla açık şekilde çelişmektedir.

Taşeron işçilerin kadroya geçirilme sürecinde yapılan açıklamalara bakıldığında belediye şirketlerine geçirilecek çalışanlara ilave tediye ödenmeyeceği yönünde bir eğilim söz konusudur. Nitekim taşeron işçilerin kadroya geçirilmesini düzenleyen 696 sayılı Kanun Hükmünde Kararname (KHK) ile ilgili Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı resmi internet sitesinde yapılan açıklamada, sürekli işçi kadrosuna geçirilen işçilere, geçişle beraber yıllık 52 yevmiye ilave tediye ödeneceği belirtilirken belediye, il özel idare ve mahalli idare çalışanları için ilave tediyeden bahsedilmemektedir.

Belediye şirketlerine geçirilecek taşeron işçiler arasındaki güncel tartışmalardan, kendilerine ilave tediye ödenmeyeceği yönünde endişeye kapıldıkları görülmektedir.

SONUÇ

Hakkaniyet çerçevesinde değerlendirildiğinde belediye ve mahalli idare şirketlerinde işçi kadrosuna geçirilecek personelin de 52 günlük ilave tediye imkanından yararlandırılması gerekmektedir. Genel yargı içtihatları, işçi tanımını olabildiğinde geniş tutarken, taşeron şirket çalışanlarının belediye veya kamu çalışanı sayılıp ilave tediye verilmesi yönündedir.

Taşeron işçisi olarak çalıştıkları dönemde bile yargı kararlarıyla ilave tediye haklarını elde edebilen işçilerin, belediye şirketlerinde işçi statüsüne geçirilirken bu haktan mahrum bırakılmaları hakkaniyete uygun değildir. Yargıtay 22. Hukuk Dairesi’nin yukarıda yer verdiğimiz aksi yöndeki kararı bu genel çerçeveyi ve hakkaniyet ilkesini ortadan kaldırmaz.

Bakanlar Kurulu’nun, belediye şirketlerine geçmesi planlanan yaklaşık 400 bin kişinin ilave tediye almasına imkan verecek bir düzenleme yapması, hem çalışma barışına katkı sağlayacak hem de “gerçek kadro” alamadıkları için hayal kırıklığına uğrayan belediye taşeron işçilerini mutlu edecektir.

Ali Hikmet UĞURLU
Kamu İhale Mevzuatı Uzmanı

Sende Yorumla...
Kalan karakter sayısı : 500
Mehmet     0000-00-00 Vay arkadaş bizde seviniyoruz kadroya gectik zannediyoruz,meger sirket yerine artik devlet bizi sömürecekmiş ya.
gariban belediyeci     2018-03-08 belediye işçilerine haksızlık yapıldı 400 bin kişi kadro alamadı 2019 mart ayında bu yapılan haksızlığı hatırlayacağız kadro yok hala tediye var mı diye soruluyor
muro     0000-00-00 Anfa Güvenlik bu haktan yararlanabilecek mi ?
Erol     0000-00-00 Allah büyük bu dünyanın birde diyer tarafı var elbet
İLGİNİZİ ÇEKEBİLİRX
(GÜSOD) Başkanı Murat KÖSEREİSOĞLU,Özel Güvenlik Görevlilerinin'' Özel Güvenlik Görevlileri Günü ve Haftası'nı''Kutladı.
(GÜSOD) Başkanı Murat KÖSEREİSOĞLU,Özel Güvenlik Görevlilerinin'' Özel Güvenlik Görevlileri Günü ve Haftası'nı''Kutladı.
Türk-İş Bastırıyor,85 bin KİT Çalışanı İçin Kadro Hazırlığı
Türk-İş Bastırıyor,85 bin KİT Çalışanı İçin Kadro Hazırlığı
istanbul rize evden eve nakliyat