Özel Güvenlik Sektörünün Türkiyede'ki Rolü ve Dünyadaki Konumu
Advert

Özel Güvenlik Sektörünün Türkiyede'ki Rolü ve Dünyadaki Konumu

Türkiye’de özel güvenlik hizmetleri, genel (polis, jandarma ve sahil güvenlik) ve özel (belediye kolluğu, orman muhafaza gibi) kolluk örgütlerine yasalarla verilen asli görevler dışında kalan ve kamu düzeni dışında özel bir amaca hizmet eden kamu ya da özele ait yerlerin güvenlik önlemlerinin alınması amacıyla ortaya çıkmış, genel kolluğa yardımcı nitelikte bir kurumdur.

Özel Güvenlik Sektörünün Türkiyede'ki Rolü ve Dünyadaki Konumu
Özel Güvenlik Sektörünün Türkiyede'ki Rolü ve Dünyadaki Konumu Admin
Bu içerik 4396 kez okundu.

20.yy. sonlarında soğuk savaş döneminin kapanması, küreselleşmenin ekonomik, kültürel ve siyasi
boyutlarının çok ileri boyutlara varması, Avrupa Birliği’nin genişlemesine paralel olarak ortaya çıkan yeni
sınırlar ve coğrafyalar, ABD’de 21.yy.ın ikinci yılında yaşanan terör saldırıları ve stratejik düşünceleri, askeri
ittifakları, ekonomik ve siyasi ilişkileri derinden etkilemiştir. Aynı zamanda bu ülkeler sınırları dâhilinde suç
ve suç örgütleri ile mücadelede görevlendirdiği kurumların teşkilat yapısını, donanım, kuvvet, görev, hedef
ve yetkilerini değiştirmiş, suç önleme strateji, teknik ve tedbirlerini yeniden şekillendirmiştir. Güvenlik ve
savunma politikaları ile suç önleyici kolluk hizmetlerinde yaşanan değişim AB üyeliği yolundaki ülkemiz
açısından da aynı durumdadır. Bu bağlamda kamu düzeni, kamu güvenliğinin korunması, suç ve suç
örgütlerine karşı tedbir alınması, suç işlenmesinin önlenmesi kapsamında yasal alt yapının süratle
tamamlanması çalışmaları başlatılmıştır.


Kaçakçılıkla mücadele, terörle mücadele, TCK ve CMK gibi mevzuatlar yeniden yazılmış, bazı uygulamalar
yürürlüğe girmiştir. “Toplum Destekli Güvenlik” “Kent İzleme Sistemleri” gibi çok farklı açılım projeleri
uygulamaya konulmuş, ithalat rejiminde sağlanan kolaylıklar elektronik güvenlik sistemlerinin girişini
hızlandırmıştır. Tüm bu gelişmeler “daha güvenli”, “daha huzurlu” ve “daha kaliteli” bir yaşam alanı
sağlamak için atılan adımlardır. Ve çalışmalar devam etmektedir. Özel güvenlik Şirketleri, ulusal, bölgesel ya
da belediye kökenli güvenlik güçlerinin aksine, belirli bir alanda uzmanlaşmaya başlamışlardır.
2000’den bu yana özel güvenlik kuvvetleri nicel düzeyde görünürlük kazanmıştır. Talebin karşılanmasında
devletin rolünden ötürü büyük sosyopolitik değişikliklerle desteklendiğinden, özel güvenlik kuvvetleri artık
geniş çapta kabul görmektedir. Türkiye 257 bin 192 özel güvenlik görevlisiyle Avrupa’nın lideri çıktı.
Merkezi Brüksel’de bulunan Avrupa Özel Güvenlik Şirketleri Birliği’nin (CoESS) yayımladığı rapora göre
Türkiye, Avrupa’nın en büyük özel güvenlik sistemine sahip ülkesi oldu. Raporda Avrupa ülkelerinin
çoğunda özel güvenlik görevlisi sayısının polis sayısını aştığı belirtilmiştir. Merkezi Brüksel’de bulunan
Avrupa Özel Güvenlik Şirketleri Birliği’nin (CoESS) yayımladığı rapora göre Türkiye, Avrupa’nın en büyük
özel güvenlik sistemine sahip ülkesi çıkmıştır. Bu çalışmada Özel Güvenlik Sektörünün Türkiye’deki rolü ve
Dünya’daki konumu incelenerek sorunlar ve kaliteye odaklı çözüm önerileri sunulacaktır.

GİRİŞ
Güvenlik gereksinimi topluluk olarak yaşayan insanların en temel gereksinimleri arasında yer
almaktadır. Toplumlar binlerce yıldır güvenlik gereksinimlerini karşılamak amacıyla çeşitli kurum ve
kuruluşlar oluşturmuşlar ve kendi zamanlarının gereksinimlerine göre bu kurum ve kuruluşları
biçimlendirmişlerdir. Günümüze gelindiğinde devlet, maliyet açısından üzerinde yük bulunan kamusal
görevlerinin birçoğunu özel kesime devretme eğilimi içine girmiştir. Ancak kamu hizmeti niteliği ağır basan
bir kısım hizmetlerin özel kesim eliyle görülmesi, kamu gücünün denetim ve düzenleme görevini daha etkin
ve verimli bir şekilde yerine getirmesi gerektiğini düşündürmektedir.
Bu nedenlerle toplumun temel gereksinimlerinden biri olan güvenlik hizmetlerinin hem maliyet hem
de işgörenler açısından kamu dışından karşılanması özel güvenlik yönetimi üzerinde önemle durulması
gerektiğini ortaya koymaktadır. Bu araştırmada Türkiye’de özel güvenlik yönetimi üzerinde durulmuş ve
özel güvenlik hizmetlerinin işleyiş ve sunumunda ortaya çıkan sorunlar ele alınmıştır. Özel güvenlik
sektörünün son 20-30 yıllık süreç içerisinde tüm dünyada çok hızlı bir şekilde büyüdüğü ve bu büyümenin
önümüzdeki yıllarda da süreceği değerlendirilmektedir. Sosyo-ekonomik gelişmeler, gelir dağılımdaki
bozukluğun artısı, göç dalgaları, resmi kolluk kuvvetlerine duyulan güvenin yıpranması ve teknolojik
ilerlemelerin özel sektör tarafından daha hızlı takibi bu büyümeyi tetikleyen faktörler olarak sıralanabilir.
Toplumun temel gereksinimlerinden biri olan güvenlik hizmetlerinin hem maliyet hem de çalışanlar
açısından kamu dışından karşılanması özel güvenlik yönetimi üzerinde önemle durulması gerektiğini ortaya
koymaktadır.
Önceleri bir esasa bağlı olmadan ve hatta temizlik firmaları olarak çalışmaya başlayan ve bir ara
etkinlikleri yasaklanan bu kuruluşlar, gereksinimin patlama noktasına gelmesi karşısında, içişleri Bakanlığı
bir genelge yayınlayarak bu tip hizmetlerin verilmesine olanak tanımış ve bu durum 5188 sayılı Özel
Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanuna kadar devam etmiştir. Güvenlik gereksinimin sürekli artması, bu
durumun kamuya ek mali yük getirmesi, kamu ekonomisi açısından dünyadaki gelişmelere koşut olarak
kamunun sırtındaki mali yüklerin azaltılması eğilimlerinin bir yansıması sonucu, güvenlik hizmetlerindeki
özel çıkarlara hizmet eden alanların mali yükünün özel kişi ve kuruluşlar tarafından karşılanması düşüncesi,
özel güvenlik hizmetlerinin ortaya çıkış ve işleyişinde önemli bir etken olmuştur. Ayrıca serbest piyasa
ekonomisi içinde, güvenlik hizmetinin pazarlanabilir bir duruma gelerek yatırımcılar için ayrı bir rant kapısı
oluşturması, bu kesimin gelişiminde önemli rol oynamıştır
GÜVENLİK YÖNETİMİ VE KAVRAMLAR
Genel olarak güvenlik hizmetleri kavramı ile hukukun uygulanması ve düzenin sağlanması anlatılmak
istenir. Hukukun uygulanması kavramı içine işlenmiş suçların aydınlatılması, suçluların ceza adalet dizgesine
teslim edilmesi, işlenmekte olan suçlara müdahale edilmesi ve hatta Güvenlik hizmeti, toplum yaşamındaki
yeri açısından büyük önem taşıyan bir kamu hizmetidir. Bu, insanın tüm gereksinimleri arasında “emniyet
içinde olma gereksinimi” veya “güvenlik gereksiniminin önemli bir yere sahip olmasından
kaynaklanmaktadır. Güvenlik gereksinimi, insanın bedeninin canlı kalması için gereken gereksinimleri olan
ve fizyolojik olarak adlandırılan gereksinimlerden sonra ikinci sırada gelir. Maslow, gereksinimler
hiyerarşisini şöyle yapar: Fizyolojik gereksinimler, güvenlik gereksinimi, toplumsal/sosyal gereksinimler
(sevmek, sevilmek gibi), saygınlık gereksinimi ve bağımsızlık gereksinimi. Buradan da anlaşıldığı gibi,
güvenlik hizmeti, topluma sunulması gereken önemli bir kamu hizmetidir, çünkü insanların en önemli
gereksinimlerinden biri olan “güvenlik” gereksinimini karşılamaktadır.
Electronic Journal of Vocational Colleges December/Aralık 2012
24
Güvenlik kavramı, Anayasa ve yasalarla çerçevesi çizilen sınırlar içinde, birey ve toplumun yaşamını
sürdürebilmesi, varlığını devam ettirip kendini geliştirebilmesi durumunu anlatmaktadır. Bu durumun
korunup sürdürülebilmesi isini yerine getirenlerin sunduğu hizmeti de “güvenlik hizmetleri” olarak
adlandırıyoruz. Güvenlik hizmetleri, Adalet Hizmetleri ile paralel sunulan ve birbirini tamamlayan bir hizmet
türü olarak karsımıza çıkmaktadır (Filiz, 2006: 39).
Güvenlik ile ilişkili kavramları açıklayacak olursak (Emniyet Genel Müdürlüğü, 2012);
Güvenlik: Türk Dil Kurumu Türkçe Sözlüğünde (TDK, 1992) güvenlik; “Toplum yaşamında kanuni
düzenin aksamadan yürütülmesi, kişilerin korkusuzca yasayabilmesi durumu, emniyet” olarak
tanımlanmaktadır. Aynı sözlükte emniyet; “güven, inanma, itimat”, “polis isleri” karşılığı ile açıklanmıştır.
Genel Kolluk, Özel Kolluk: Genel Kolluk; Polis, Jandarma ve Sahil Güvenliktir. Görev alanlarına göre
Türkiyeşnin her yerinde görevlidir. Özel Kolluk; Gümrük Muhafaza Memuru, Orman Muhafaza Memuru, Kır
ve mahalle bekçileri ve Zabıtadır. Sadece kendi bölgelerinde güvenlikten sorumludur.
Özel Güvenlik Görevlileri: Özel Güvenlik Görevlileri; Genel kolluğun sorumluluğunda bulunan ve
özel güvenlik komisyonunun kendisine tanıdığı alanda, daha çok suç önleme faaliyeti yapmakla görevlidir.
Sadece özel güvenlik alanı sınırları içerisinde görevli ve yetkilidir. Yetkileri; suçüstü halinde herkesin
kullanabileceği türden yetkilerdir. Yapmış olduğu tüm arama ve kontrolleri, elektronik sistem ve cihazlarla
yapmak zorundadır, elle arama yapamaz. Toplu ulaşım yerlerinde ve kültürel ve sosyal etkinliklerde kimlik
sorabilir. Görev alanında meydana gelen adli olaylara müdahale eder; gerektiğinde zor kullanır (Medeni
Kanun Md.981, Borçlar Kanunu Md.52, TCK Md.24-25, CMK Md.90).Olay yerini, sanık, tanık ve mağdurları
muhafaza eder; genel kolluğun olay yerine intikali ile genel kolluğun emrine girer
Özel Güvenlik Eğitim Kurumları: Silahlı / Silahsız Özel Güvenlik Görevlisi olmak isteyen adaylara ve
yönetici olmak isteyenlere, müfredat dahilinde eğitim veren ticari kuruluşlardır. Eğitim kurumlarının özel
güvenlik alanında faaliyette bulunması İçişleri Bakanlığının iznine tâbidir. Gerçek ve Tüzel Kişiler tarafından
kurulabilir, şube açamazlar, il içi ve il dışı farklı bir adreste faaliyet göstermeleri, ayrı bir faaliyet iznine
tabidir, Özel Güvenlik Müfredatı haricinde başka bir konuda eğitim veremezler.
Özel Güvenlik Şirketleri: Valiliklerden Özel Güvenlik izni almış olan kişi, kurum ve kuruluşlara silahlı
/ silahsız özel güvenlik hizmeti veren ve özel güvenlik görevlilerini istihdam eden ticari tüzel kişiliklerdir.
Şirketlerin özel güvenlik alanında faaliyette bulunması İçişleri Bakanlığının iznine tâbidir. Faaliyet izni için;
 Şirket hisselerinin nama yazılı olması,
 Faaliyet alanının münhasıran koruma ve güvenlik hizmeti olması,
 Yabancı kişilerin özel güvenlik şirketi kurabilmesi ve yabancı şirketlerin Türkiye’de özel
güvenlik hizmeti verebilmesi mütekabiliyet esasına tâbidir.
Kurucu – Yönetici- Özel Güvenlik Görevlisi: Kurucu; Özel Güvenlik alanında faaliyet gösteren
şirketin / eğitim kurumunun / alarm merkezinin sahibi konumundaki gerçek ve/veya tüzel kişidir. Kurucu
Olma Şartları;
 Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı,
 10/d kapsamındaki suçları işlememiş,
 Yabancılar için mütekabiliyet şartı.
 Tüzel Kişi ortaklığı halinde, temsilcisi konumundaki gerçek kişide de bu şartlar aranır
Yönetici; Özel güvenlik şirketlerinde özel güvenlik görevlilerine emir ve komuta etme, alınacak
güvenlik tedbirlerini, bunların yerini, sırasını ve zamanını belirleme ve değiştirme yetki ve sorumluluğuna
sahip olanlar ile özel güvenlik eğitim kurumlarında eğitimden sorumlu olan kişilerdir. Yönetici Olma Şartları;
 Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı,
 4 yıllık üniversite mezunu,
 0/d kapsamındaki suçları işlememiş,
 Temel Eğitim Sertifikası sahibi.
Özel Güvenlik Görevlisi; Kanun kapsamında özel koruma ve güvenlik hizmetini yerine getirmek
amacıyla istihdam edilen, Silahlı / Silahsız görev yapan kişilerdir. Özel Güvenlik Görevlisi Olma Şartları;
 Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı,
 Kamu Haklarından Yasaklı olmayan,
 10/d kapsamındaki suçları işlememiş,
 Temel Eğitim Sertifikası sahibi.
 Silahsızlar için 18 yaşını ikmal etmiş ilköğretim mezunu,
 Silahlılar için 21 yaşını ikmal etmiş lise mezunu,
 Yeterli sağlık şartlarına haiz olma.
December/Aralık 2012 Electronic Journal of Vocational Colleges
25
Özel Güvenlik İzni: Özel Güvenlik uygulamasının yapılabilmesi için kişi, kurum ve kuruluşların,
Valiliklerden “Özel Güvenlik İzni” alması zorunludur. Bu uygulamaya tabi olmak ve çıkmak; kişi, kurum ve
kuruluşların kendi istek ve taleplerine bağlıdır. Müracaatta;
 Özel güvenlik hizmetinin silahlı / silahsız,
 Kaç özel güvenlik görevlisi tarafından,
 Bünyesinde istihdam etmek ve / veya hizmet alımı şeklinde,
 Başkaca fiziki güvenlik tedbirlerinin olup olmayacağı,
 Talebin haklı ve hukuki gerekçeleri, belirtilir.
İl Özel Güvenlik Komisyonu: İl Özel Güvenlik Komisyonu; Vali Yardımcısının Başkanlığında, İl
Emniyet Müdürlüğü, İl Jandarma Komutanlığı, Ticaret Odası Başkanlığı, Sanayi Odası Başkanlığı, “Özel
Güvenlik İzni” verilmesi ya da bu uygulamanın kaldırılması için Başvuran Kişi ya da kuruluşun temsilcisinden
oluşur. Komisyonun özel güvenlik izni verilmesi ya da verilmemesi yönündeki kararları Valinin onayına
sunulur. Komisyon;
 Koruma ve Güvenlik Hizmetini Yerine Getirecek Personeli,
 Bulundurulabilecek veya Taşınabilecek Silah ve Teçhizatın Azamî Miktarını ve Niteliğini,
 Ger ekli Hallerde Diğer Fizikî ve Aletli Güvenlik Tedbirlerini, belirlemeye yetkilidir.
TÜRKİYEDE ÖZEL GÜVENLİK MEVZUATI
Türkiye’de özel güvenlik hizmetleri, genel (polis, jandarma ve sahil güvenlik) ve özel (belediye
kolluğu, orman muhafaza gibi) kolluk örgütlerine yasalarla verilen asli görevler dışında kalan ve kamu
düzeni dışında özel bir amaca hizmet eden kamu ya da özele ait yerlerin güvenlik önlemlerinin alınması
amacıyla ortaya çıkmış, genel kolluğa yardımcı nitelikte bir kurumdur. İç güvenlik örgütlerinin gerek hukuk,
gerek toplumsal koşullar sonucunda, sundukları hizmetlerde gelişme, değişme ve uzmanlaşma
yaşanmaktadır (Mülga 2495 sayılı Kanun ve 5188 sayılı Kanun). Türkiye’de özel güvenlik kurumunun, bu
güne kadar üç aşamadan geçtiği söylenebilir. Bunlar “Bekçilik Dönemi”, “2495 Sayılı Kanun Dönemi” ve
“5188 Sayılı Kanun Dönemi” dir. Kuruluşlardaki bekçiler, zamanla koruma ve güvenlik görevlisi ve bekçilik
kurumu da özel güvenlik örgütü haline getirilmiştir. Bu durum 1981 yılında çıkarılan 2495 sayılı Kanunun 29.
maddesinde “Bakanlar Kurulu Kararı ile özel güvenlik örgütü kurulması gerekli görülen ve bu kanun
hükümlerinin uygulanacağı kuruluşlardaki var olan koruma hizmet ve örgütü, İçişleri Bakanlığınca tayin
edilecek süre içinde bu kanun hükümlerine uygun hale getirilir“ denmektedir. Ayrıca aynı kanunun geçici
maddesinde “bu kanuna göre usulüne uygun olarak özel güvenlik teşkilatı kurulması lüzumlu görülen
kuruluşlarda varolan personelin yeniden göreve alınmasında bu kanunun 16. maddesinin (b) bendindeki
öğrenim koşulu aranmaz “ denerek, söz konusu bentteki “en az ortaokul mezunu bulunmak” koşulu
aranmaksızın eskiden bekçilik görevi yapanlar özel güvenlik görevlisi kadrosunda görevlendirilmeye devam
etmişlerdir.
2495 Sayılı Kanun Dönemi
İlk defa 1981 yılında, Türkiye’nin içinde bulunduğu durum gerekçesi ile 2495 sayılı kanunla bazı
kurum ve kuruluşlarda özel güvenlik örgütlerinin kurulması sağlanmıştır. Devlete ait kolluk birimlerinin ve
bütçesinin yeterli gelmediği ortamlarda artık başka seçenek güçler ve para kaynakları aranmaya
başlanmıştır. Kimi zaman bu seçenekleri, koruma önlemlerini kişi ve kurumlar ya kendileri bulmuş, kimi
zaman da Devlet öncü olmuştur. Türkiye’de önce özel hukuk alanında, işyerlerinde ve iş hukukuna göre
çalıştırılacak güvenlik görevlilerinden söz edilmeye başlanmış ve daha sonra bankalar, büyük iş merkezleri
gibi ekonomik yönden özelliği olan yerlerin terörist ve soyguncu tehdit ve tehlikelerine karşı korunmaları,
güvenliklerini kendi kendilerine sağlaması konusu gündeme gelmiştir
Türkiye’de güvenlik alan yazınında “özel güvenlik” kavramı terör eylemlerinin yaygın olarak
görüldüğü 1970’li yıllarda girdiği ve bu dönemde genel kolluğun yetersiz kalması sonucu özellikle kamu
kurumlarının ve ülke savunmasında stratejik öneme sahip yerlerin korunması için özel güvenlik
görevlilerinin çalıştırılması gündeme geldi (Aeker, 1996: 18). Dünyadaki gelişmelere koşut olarak
Türkiye’de, 1960şlardan bu yana bekçilik kurumu adında özel güvenlik örgütü kurulduğu söylenebilir.
(Aafak, 2000a, 491). 2495 Sayılı Kanun ile 1981 yılından itibaren bu bekçilik kurumu, özel güvenlik olarak
yasal zemine oturtulmuştur. Bir kısım ölçüler ve ölçütler dahilinde hem fiili hem de yasal gelişme olanağına
kavuşturulmuştur. Kanunda değişiklik getiren 02/07/1992 tarihli ve 3832 sayılı Kanunun gerekçesinde şu
ifadelere yer verilmiştir: “Türkiye’de; yasama organı Polis Vazife ve Selahiyet Kanunun (PVSK) ve Jandarma
Teşkilat Görev ve Yetkileri Kanunu ile genel emniyet, asayiş ve kamu düzeninin korunması görevini genel
kolluk olarak tanımlanan polis ve jandarma teşkilatına vermiştir. Genel kolluk kuvveti içerisinde yer alan
Electronic Journal of Vocational Colleges December/Aralık 2012
26
emniyet örgütü, asayiş suçu kapsamında anlatılan "kişilere karşı işlenen suçlar" ile "mala karşı işlenen
suçlar"ın önlenmesi ve bu suçların işlenmesi halinde suçu işleyenlerin belirlenerek yargı önüne çıkarılması
görevini yerine getirmenin uğraşısı içerisindedir. “Asayiş Suçu” şeklinde anlatılan bu suçlarla mücadelede
de genel kolluk kuvvetlerinin önemli bir kısmı görev yapmaktadır.
5188 Sayılı Kanun Dönemi
10/6/2004 tarihli ve 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ile ilk önce kanunun ismi
düzeltilmiş oldu. 2495 sayılı Bazı Kurum ve Kuruluşların Korunması ve Güvenliklerinin Sağlanması Hakkında
Kanun’da kullanılan başlık kaldırıldı. 5188 sayılı Kanun ile 120 saatlik bir temel eğitim ve 5 yılda bir 60 saatlik
yenileme eğitimi zorunluluğu getirilerek, özel güvenlik görevlilerinin görevleri ile ilgili bir temel eğitim ve
yenileme eğitimi alması sağlanmıştır. Ancak en az 5 yıl önce görevinden ayrılan genel kolluk ve son 5 yıldır
görev yapan özel güvenlik görevlileri bu kuralın dışında tutulmuş ve eğitim koşulu aranmamıştır. Bu
dönemde özel güvenlik örgütleri ve özel güvenlik şirketleri aynı statüye getirildiği görülmektedir. Ancak
5188 sayılı Kanunun öngördüğü biçimde yapılanmayan şirketler için 9 aylık bir süre verilerek, şirketlerin
Kanunun gösterdiği biçimde yapılanması istenmektedir. 5188 sayılı Kanuna dayalı yönetmelik, kanunun
yayım tarihinden başlayarak 3 ay süre içinde çıkarılması gerekirken, süre bitiminden birkaç gün sonra
yönetmelik yayınlanabilmiştir. Özel güvenlik şirketlerinin kendilerini yeni kanuna uyarlamaları için verilen 9
aylık sürenin 3 ayı yönetmeliğin çıkmasını beklemekle geçmiştir. Bu durumda kanunun verdiği 9 aylık süre
gerçekte 6 aylık bir süreye indirilmiştir. 5188 sayılı Kanun önceden kurulmuş özel güvenlik örgütü
çalışanlarına özlük hakları bakımından bir yenilik getirememiştir. Özel güvenlik şirketi çalışanlarına da özel
bir özlük hakkı getirmemiş ve çalışanların asgari ücretle ücretlendirilmesi olanağı tanımıştır. Önceki tasarıda
belirtilen ücret düzenlemesi, asgari ücretin en az iki katı ücret öngörmekte iken 5188 sayılı Kanun
çalışanlara eğitim ve özel güvenlik lisansı dışında diğer ücretlilerden ayıran bir ayrıcalık getirmiş olduğu
söylenememektedir.
TÜRKİYEDE ÖZEL GÜVENLİK HİZMETLERİ
Ülkemizde artık kamu kurum ve kuruluşlarında, bankalarda ve diğer şirketlerde, market ve
mağazalarda, okullarda ve üniversitelerde, hastanelerde, parklarda ve eğlence mekânlarında basta olmak
üzere birçok alanda geçmişte pek rastlanılmayan özel güvenlik görevlileri boy göstermektedir. Özel güvenlik
sektörü yasal yapının uygun hale getirilmesi ile birlikte Ülkemizde de hızla büyümeye başlamıştır. Daha
önceleri akla getirilmesi güç olan askerlik şubeleri ve Danıştay gibi pek çok kritik alan artık özel güvenlik
şirketlerince korunmaya başlamıştır. Genel kolluk ve özel kolluk ayırımında temel belirleyici ayırım yetki ve
görev alanı olmaktadır. Türkiye’de ülke genelinde görevli ve yetkili kılınan güvenlik kuruluşları (polis,
jandarma ve sahil güvenlik) genel kolluk olarak adlandırılmakta, görevi ve yetkisi belirli sınırlar içinde kalan
ve gücünü kendi özel kuruluş kanunlarından alan güvenlik kuruluşları da (belediye zabıtası, orman
korucuları gibi) özel kolluk olarak sınıflandırılmaktadır. Türkiye’deki güvenlik yapılanması içinde özel
güvenlik tamamlayıcı kolluk görevini yerine getirdiği için hem 2495 hem de 5188 sayılı Kanunlardaki
düzenleme ile görev ve yetkileri genel kolluk olay yerine gelinceye kadar ve daha sonrasında da genel
kolluğa yardımcı olarak sınırlı tutulmuştur.2495 Sayılı Bazı Kurum ve Kuruluşların Korunması ve
Güvenliklerinin Sağlanması Hakkında Kanun, 26.06.2004 tarih ve 25504 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak
yürürlüğe giren 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ile yürürlükten kaldırılmıştır.

DÜNYADA ÖZEL GÜVENLİK HİZMETLERİ
Dünyada özel güvenliğin gelişim evreleri, her ülkenin kendi siyasal, hukuksal ve kültürel yapısına
bağlı olarak farklılık göstermektedir. Dünyada her ülkenin kendi hukuki, ekonomik ve güvenlik örgütlerinin
tarihi gelişimindeki farklılıklar nedeniyle özel güvenlik birimlerinin işleyişini düzenleyen kurallar da farklılık
göstermektedir. A.B.D. ve Kanada’da olduğu gibi Avrupa Birliği üye ülkelerinde de birbirinden farklı yasa ve
uygulamalarda da belirgin farklılıklar olduğu görülmektedir.
A.B.D.’de Özel Güvenlik
ABD’de 1 milyondan fazla özel güvenlik görevlisinin var olduğu, ancak bunların çoğunun lisansının
bulunmadığı söylenmektedir. 12 milyar dolardan fazla bir ekonomik büyüklüğe sahip olan kesimde düşük
ücret, minimum özlük hakkı ve sınırlı ve dar bir görüşün hâkim olduğu belirtilmektedir. 11 Eylül 2001 terör
olayından buyana resmi görevlilerce ve kesimdeki uzmanlarca söylendiğine göre az bir değişmenin ve
gelişmenin sağlandığı ifade edilmektedir ( Hall, 2003,1). A.B.D.’de özel güvenlik şirketlerinin 20,000 ya da
daha fazla kişiyi istihdam eden şirketler olduğu, ülke çapında şirket sayısının ise 11,000’den fazla bir sayıda
var olduğu belirtilmektedir (Hall,2003,2). Piyasada güvenlik hizmeti isteminde bulunanların öncelikli olarak
düşük ücretli hizmet isteminde bulundukları belirtilmiştir. Özel güvenlik şirketlerinin verdikleri hizmetin
değerini tarafsız olarak gösterebilmeleri olanaksız olduğu için rekabet ancak fiyat ile olabilmektedir
(Hall,2003,3).
Kanada’da Özel Güvenlik
Kanada’da özel güvenlik eyaletlerin düzenlemesine bırakılmış ve “Özel Dedektifler ve Özel Güvenlik
Görevlileri Kanunu”na ve bu kanunla ilgili yönetmeliğe bağlı olarak hizmet veriyor. Örneğin; Kanada’nın
Alberta Eyaletinin yasama organı kanunu düzenlerken dedektifler ile özel güvenlik görevlileri ve şirketlerini
aynı kanunda yer vermiş. Bu kanuna göre özel güvenlik şirketleri ve görevlileri kişi ve mekan koruma
hizmeti verebilmektedirler. Kanada’da çok hızlı büyüyen bir kesim olarak 2000’li yıllarda istihdam
konusunda dikkati çeker derecede gelişme göstermiştir (http://www.mpss.jus.gov.on.ca e.trh. 16,07,2005).
Kanada’da özel güvenlik şirketleri ve görevlileri eğitim ön şartı olmaksızın yalnızca savcılıktan aldıkları lisans
ile hizmet verebilmektedirler. Ateşli silahlar ile silah gibi kullanılabilen araç ve gereçlerin yasak olması ve
denetimlerini savcılığın yapması gibi düzenlemeler her ne kadar kesimin ilgili kanun çerçevesinde etkinlik
gösterdiği izlenimi verse de özel güvenlik hizmeti sunmak ve almak Türkiye’deki düzenlemelere oranla daha
serbest bir ortamda özel güvenlik hizmetleri yapılabilmektedir.
Danimarka’da Özel Güvenlik
Danimarka da özel güvenlik teşkilatlarının tarihçesi çok eskidir. Bu iç güvenlik meselelerinin şerif türü
bir nevi özel eller vasıtası ile sağlandığı bu ülkelerin yapısından kaynaklanmaktadır. Ancak modern
anlamıyla bu günkü özel güvenlik kurumlarının temelini Danimarka Parlamentosunun 1926 yılında çıkardığı
ve her Belediyenin yangınların önlenmesi için Motorlu bir itfaiye teşkilatına sahip bulunması ve bu işin ya
Belediyece bizzat örgütlenmesi veya bu işi yapabilecek özel kişi veya kuruluşlar kanalı ile bu kurumların
oluşturulmasını isteyen yasası teşkil etmektedir. Yerel yönetimlerin çok güçlü olduğu ve birçok hizmetlerin
Belediyelerce sağlandığı bu Ülkede zaten geleneksel olarak var olan özel güvenlik teşkilatları bu yol ile bir
anlamda kamudan kaynak aktarılmak suretiyle güçlendirilmişlerdir. Daha ileri safhada oldukça geniş bir
teşkilatlanmayı ve uzmanlaşmayı gerektiren bu sektör başta raporumuzun konusunu teşkil eden FALCK
olmak üzere birkaç kurumun tekeline geçmiş aynı zamanda görev alanı da sürekli gelişme göstermiştir.
Zaman içerisinde yine büyük ölçüde yerellik arz eden sağlık trafik hizmetleri gibi birçok hizmet gerek
Belediyeler gerekse Adalet Bakanlığı ve diğer kuruluşların bu kurumlarla yaptıkları anlaşmalar çerçevesinde
bazı hizmetler bu kuruluşlara devredilmiş bir noktada özelleştirilmiştir.
AVRUPA ÖZEL GÜVENLİK HİZMETLERİ KONFEDERASYONU(CoeSS)
Avrupa Güvenlik Hizmetleri Konfederasyonu CoESS, 30’dan fazla ulusal özel güvenlik şirketi birliğinin
bir çatı altında toplandığı bir şemsiye kuruluştur. 1989 yılında faaliyet göstermeye başlamıştır. CoESS,
Avrupa işverenler organizasyonunun, özel güvenlik endüstrisinin tüm kollarının çıkarlarını savunan tek
temsilcisidir ve Avrupa Komisyonu tarafından bu sıfatla resmi olarak tanınmaktadır.
CoESS’in ana amacı, ulusal üye federasyonların ve bunlara üye şirketlerin çıkarlarını Avrupa
seviyesinde ve uluslararası seviyede savunmak ve başta ulusal özel güvenlik yasa ve yönetmeliklerinin
uyumlu hale getirilmesine yönelik olarak hedeflenen çalışmalara katılma suretiyle bu federasyon ve
şirketlerin ortak çıkarlarını temsil etmektir. CoESS’in ana misyonu özel güvenlik endüstrisinin, özellikle AB
kurumları ve diğer kilit paydaşlarla olan ilişkiler hususunda, bir bütün olarak endüstrinin mümkün olan en
üst seviyeye ulaşmasını sağlamak amacıyla Avrupa’daki yegane sesi olmaktır.
December/Aralık 2012 Electronic Journal of Vocational Colleges
29
CoESS, ulusal federasyonlar aracılığıyla 21 AB Üye Devletini ve toplamda 28 Avrupa Ülkesini temsil
etmektedir. Bu bünyelerinde toplamda yaklaşık olarak 1.7 milyon Özel Güvenlik Görevlisi çalışanı
50.000’den fazla Özel Güvenlik Şirketi anlamına gelmektedir. Avrupa özel güvenlik endüstrisi 15 milyar €
civarında bir yıllık gelir üretmektedir. CoESS’in üye birliklerinin aktif oldukları ülkeler ; Avusturya, Belçika,
Bosna Hersek, Bulgaristan, Hırvatistan, Kıbrıs Rum Kesimi, Çek Cumhuriyeti, Danimarka, Estonya,
Finlandiya, Almanya, Macaristan, İrlanda, İtalya, Lüksemburg, Makedonya, Norveç, Portekiz, Romanya,
Sırbistan, Slovenya, İspanya, İsveç, İsviçre, Hollanda, Türkiye ve Birleşik Krallıktır.
SONUÇ
Türkiye’de özel güvenlik hizmetleri, 1981 yılında çıkarılan 2495 sayılı Bazı Kurum ve Kuruluşların
Korunması ve Güvenliklerinin Sağlanması Hakkında Kanun ile ortaya çıkan ve günümüze kadar yasal olarak
kurulan özel güvenlik teşkilatlar ile yasal dayanaktan yoksun hizmet anlayışı içinde yönetilmiş Özel Güvenlik
Hizmetlerine Dair Kanun ile hem özel güvenlik teşkilatları hem de özel güvenlik şirketleri yasa kapsamına
alınmıştır.
Dünyada da özel güvenliğin gelişim evreleri, her ülkenin kendi siyasal, hukuksal ve kültürel yapısına
bağlı olarak farklılık göstermektedir. Bütün dünyada özel güvenlik hizmetleri asla bugünkü kadar gündemde
olmamıştır. Güvenlik konusunda artan bilinç, özel güvenlik hizmetleri konusunda giderek büyüyen bir talep
oluşturmaktadır. Sektörün büyümesi de önceleri hizmetleri kendisi sağlayan çok sayıda özel ve kamusal
şirketin faaliyetlerindeki, hızla yükselen eğilimle açıklanabilir. Bu anlamda özel güvenlik sektörünün ve
birimlerinin bu rolü iyi oynamaları gerekmektedir.
Avrupa ve ABD’de son yıllarda meydana gelen güvenliği tehdit eden olaylarla birlikte orada yasayan
insanlarda ve kurumlarda da yeni bilinçler yerleşmeye başlamıştır. Nedir bu bilinç diye sorulduğunda
verilecek cevap insanların önceki yaşantılarına nazaran simdi daha çok güvende olmak, güvenli yasamak
arzusunda olduklarıdır. Bu durumda bütün dünyayı saran küresel tehdidin varlığına delildir. Böyle bir
tehdidin varlığı doğal olarak isin ticari boyutunu ikinci plana itecek ve güvenli olmak güvenli yasamak
bilincini zihinlere yerleştirecektir.
5188 sayılı kanun ile birlikte özel güvenlik anlayışı yeniden düzenlenmiştir. Bu kanun ile birlikte özel
güvenlik hizmetlerinden faydalanmak isteyenlerin Özel Güvenlik şirketlerinden hizmet alma zorunluluğu
getirilmiştir. Yasanın bu düzenlemesi 2004 yılından itibaren şirketlerin kurulması ve güvenlik hizmeti almak
isteyen kurum ve kuruluşların hatta kişilerin şirketlerden hizmet alınması zorunluluğu kısa sürede özel
güvenlik şirketlerinin artmasına neden olmuştur ancak bu sayının hızla artması güvenlik şirketlerinin
faaliyetlerinin denetimlerinde zafiyet yaratmıştır. Bu nedenle güvenlik şirketlerinin denetimlerine ağırlık
verilerek daha sık yapılması sonucu ortaya çıkmaktadır.
Türkiye, AB sürecinde, genel anlamda ve spesifik olarak güvenlik hizmetleri anlamında bir geçiş
dönemi yaşamaktadır. Türkiye, tüm gelişmiş ülkeler gibi hem özgürlükleri hem de kamu düzenini ve
güvenliğini denge içerisinde geliştirmek zorundadır. Bunu başarabilmek ise “A.B. standartlarında
profesyonel güvenlik hizmeti” anlayışı içerisinde bütün kuruluş ve bu kuruluşlara ait birimlerin üzerine
düsen sorumluluğu yapmasından geçmektedir. Aynı zamanda özel güvenlik şirketlerinin kalite
uygulamalarını artırmaları ve kurumsallaşmalarını tamamlamakları gerekmektedir.
KAYNAKÇA
AYDIN, A. Hamdi. (2000), “Polisin Organizasyon Yapısı ve Yönetim Sisteminde Postmodern Değişim” ,Türk
İdare Dergisi,
AYDIN, A. H. (2002) “Özel Güvenlik Teşkilatı: Kuruluşu, Görevleri, Yetkileri” . Polis Bilimleri Dergisi, 2002,
Cilt 4(1-2), sf.123-136. 2000/427,s.143-162
COESS-UNI: COESS-UNI-Europa tarafından hazırlanmıs bir bildiri (Çev. Tarık Ziyad GÜLCÜ) 2005
Filiz, Orhan, (2006), Türkiye’de Özel Güvenlik Yönetimi Yayınlanmamış Doktora tezi İnönü Ünv İ.İB.F. Kamu
Yönetimi Bölümü, Malatya.
HALL, Mimi. 2003, “Private security guards are Homelandşs weak link” USA TODAY, 23/1/2003 -7
http://www.gm.gov.tr/apk/dergi/38/web/makaleler/MustafaıGulcu.htm e.trh. 16.08. 2004
http://www.bkm.com.tr/uyarilar2.html e.trh. 16,07,2005
http://www.curnata.com/arsiv/devroportaj1802.html
http://www.dak.com.tr/icerik. asp?lang =tr &id=1 e.trh. 22.07.2005
http://www.delta-guvenlik.com/orgz.htm e.trh. 25.07.2005-240
http://www.denizce.com/denizguvenlik2.asp e.trh. 19,07,2005

Hazırlayan Doç.Dr.C.Gazi UÇKUN1, Öğr.Gör.Asiye YÜKSEL2, Öğr.Gör.Barış DEMİR3

Özel Güvenlik Sektörünün Türkiyede'ki Rolü ve Dünyadaki Konumu
Sende Yorumla...
Kalan karakter sayısı : 500
İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR X
'Taşeron Düzenlemesi'nde Yeni Gelişme
'Taşeron Düzenlemesi'nde Yeni Gelişme
Artık Özel Güvenlik Görevlilerinin de Bir Vakfı Var
Artık Özel Güvenlik Görevlilerinin de Bir Vakfı Var
izmir escort
sex izle porno sikiş porno izle izmir bayan escort sikiş izle